John Forster – człowiek, który chciał nakarmić Anglię ziemniakiem

Kim był Sir John Forster

John Forster  był XVII-wiecznym angielskim autorem, społecznym reformistą, ziemianinem związanym z ideą walki z ubóstwem i niedoborami żywności. Forster pionierem uprawy ziemniaków i propagatorem ich wartości odżywczych, traktując je nie tylko jako nowinkę, ale jako strategiczne rozwiązanie problemów społeczno-ekonomicznych w XVII-wiecznej Anglii. Uważał, że ziemniak to  realne rozwiązanie problemów społecznych: głodu, bezrobocia i niestabilnych zbiorów zbóż.

W 1664 roku opublikował traktat o niezwykle długim tytule, w którym proponował uprawę ziemniaków jako sposób na zapewnienie taniego i stabilnego pożywienia dla najuboższych.

Jego publikacja należy do pierwszych znanych tekstów w Europie, które nie tylko promowały ziemniaki jako roślinę uprawną, ale także przedstawiały konkretne przepisy kulinarne – od chleba po desery.

‍

Niezwykła książka o bardzo długim tytule.

W 1664 roku John Forsterap zaprezentował w swojej książce o bardzo długim tytule:

England's Happiness Increased or A Sure and Easy Remedy Against all Succeeding Dear Years: by a Plantation of the Roots called Potatoes, Whereof (with the addition of wheat flower) excellent good and wholesome Bread may be made every year, eight or nine Months together, for half the change as formerly. Also by the Planting of these Roots, ten thousand men in England and Wales who know not how to Live or what to do to get a Maintenance for their Families, may of One Acre of Ground, make Thirty Pounds per Annum. Invented and Published for the Good of the Poorer Sort

‍

kilka przepisów potrawy z ziemniaków, aby tych samym przyczynić do upowszechniania uprawy ziemniaków. Jednym z nich był przepis na chleb, który miał przekonać jego konsumentów, że ziemniaki w doskonały sposób mogą zastąpić mąkę pszenną lub jęczmienną.

Chleb ziemniaczany według Forstera

Według sprawdzonej receptury Forstera dla przygotowania chleba ziemniaczanego należy ugotować 1 kg ziemniaków po czym wyjąć z garnka i ostudź, obierać z łupin i podzielić je na kilka części. Ziemniaki przepuścić przez prasę, tak aby uzyskać jednolitą masę po czym dodać takiej samej objętości mąkę pszeniczna lub jęczmienną, drożdże. Masę należy dobrze wymieszać i dodać niewielką ilość wody oraz sól i pozostawić do wyrośnięncia. Następnie należy wstawić do pieca o temperaturze 200 stopni i piec przez 40 minut. Oprócz takiego chleba John Forster proponował przygotowanie tańszego chleba tańszego gdzie proporcje wynosiły trzy części ziemniaków i dwie części mąki jęczmiennej. Jego zdaniem chleb był również zdrowy i pożywny, dłużej zachowywał wilgotność.

Autor przepisu wychwala zalety chleba „Ten Chleb, jeśli zboże było dobre, prawidłowo przyrządzony i dobrze upieczony, będzie równie puszysty i biały, i tak przyjemny w smaku, a także zdrowy i pożywny tak jakby był w całości z pszenicy".

‍

Ziemniak w kuchni wykwintnej

John Forster wychowany na angielskiej kuchni postanowił również wykorzystać ziemniaki do przyrządzania wykwintnych potraw takich jak budyń ziemniaczanych, krem ziemniaczany, sernik ziemniaczany, czy podobne do tych maślanych ciasteczka.

‍

Budyń ziemniaczany

Dla przygotowania budyniu ziemniaczanego należy wziąć ½ kg ziemniaków obrać  ugotować i ostudzić. Ziemniaki przetrzeć przez prasę tak aby uzyskać jednolitą masę. Do masy należy dodać ½ kg mąki pszennej lub jęczmiennej i dobrze wymieszać na jednolitą masę po czym dodać szklankę whisky oraz ubite biało z trzech jajek oraz trzech żółtek. Jeszcze raz należy masę dobrze wymieszać i dodać trzy łyżki cukru. Włożyć do formy i piec w piekarniku o temperaturze 200 stopni przez 30 do 40 minut. Kiedy budyń się upiecze należy posmarować na wierzchu masłem i posypać cukrem.

‍

Krem ziemniaczany

Dla przygotowania kremu ziemniaczanego należy ugotować sześć siedem obranych ziemniaków, przepuścić przez wyciskarkę (prasę) potem dodać ćwiartkę świeżego mleka. Zagnieść razem i dodaj trzy ubite trzepaczką jajka oraz 250 g cukru. Ponownie dobrze ugnieć i dodaj startą gałką muszkatołową i włożyć do formy z gliny, piec przez 40 minut w temperaturze 200 stopni. Po upieczeniu wystudzić i podawaj na stół. Będzie to doskonała delikatna zdrowa potrawa przyjemna dla podniebienia.

‍

Sernik ziemniaczany

Dla przygotowania sernika ziemniaczanego należy wziąć pięć ziemniaków obrać i ugotować. Ziemniaki należy przepuść przez prasę do ziemniaków po czym dodać do nich takiej samej objętości bułki tartej pszennej, 200 ml śmietany, 3 ubite trzepaczką jajka. Masę należy dobrze wymieszać i dodać rodzynki lub suszone porzeczki, 200 gram cukru oraz przyprawy takie jak mielone goździki, cynamon. Wszystko należy doprawić mieloną gałką muszkatołową. Masę należy jeszcze raz wymieszać po czym włożyć do wysmarowanej masłem formy i piec przez 30 minut w temperaturze 200 stopni. Po wyjęciu z piekarnika posypiać cukrem i ostudzić.

‍

Ciasteczka ziemniaczane

Ostatnią potrawą które zarekomendował John Forster były ciasteczka podobne do tych popularnych i podawanych do herbaty o piątej godzinie. Na takie ciastka przygotowywane z pszenicy nie mogli sobie pozwolić biedacy, ale na te z dodatkiem ziemniaków już tak. Ciastka takie były tańsze i zdaniem Forstera bardziej odpowiedni dla biednych ludzi. Do 5 ziemniaków obranych i ugotowanych i przepuszczonych przez prasę, dodać podobną objętość mąki pszenicznej. Do ugniecionej na jedną masę ziemniaków i mąki dodać sól, rodzynki, suszone porzeczki oraz kilka łyżeczek cukru. Z masy należy uformować płaskie okrągłe ciasteczka i piec na blasze w piecu w temperaturze 200 stopni przez 30 minut. Ciasteczka należy podawać z masłem. Forster polecał je szczególnie dzieciom ze względu na ich wartości odżywcze, a także taniość.
‍

Czy Anglia posłuchała Forstera?

Choć John Forster jako jeden z pierwszych dostrzegł potencjał ziemniaka, jego pomysły nie od razu spotkały się z entuzjazmem. W XVII wieku ziemniaki budziły nieufność, a jego książka nie zmieniła od razu nawyków żywieniowych Anglików. Dopiero w XVIII wieku, wraz z problemami z dostępnością zbóż, zaczęto doceniać ich wartość jako taniego i wydajnego pożywienia. Forster się nie pomylił, wyprzedził swój czas. To, co dla jego współczesnych było ciekawostką, dla kolejnych pokoleń stało się podstawą wyżywienia.

‍